System operacyjny jest podstawową bazą programów komputerowych, pozwalającą na zarządzanie sprzętem, pracę z plikami, wprowadzanie i przesyłanie danych, a także działanie aplikacji i programów. Po włączeniu komputera system operacyjny ładuje się do pamięci programów - jest platformą i środowiskiem ich pracy.

Oprócz wspomnianych powyżej, system operacyjny może spełniać także inne funkcje, np. interfejs użytkownika, współpraca sieciowa itp. Większość użytkowników wybiera Windows, ale zdaniem autora nie jest to najtrafniejszy wybór. Przeanalizujemy kilka wariantów.

Linux



Linux to rdzeń systemu operacyjnego, nad którym pracę rozpoczął fiński student Linus Torvalds w 1991 roku. Kod w większości został napisany w języku C z niektórymi rozszerzeniami GNU C i w Assemblerze (z wykorzystaniem składni GNU Assembler AT&T). Rozpowszechniany jest na warunkach GNU General Public License. Jądro Linux wspiera wielozadaniowość, pamięć wirtualną, dynamiczne biblioteki, wstrzymane pobieranie, wytwarzany system zarządzania pamięcią i wiele protokołów sieciowych. Na dzień dzisiejszy Linux jest monolitowym rdzeniem ze wsparciem pobieranych modułów. Sterowniki urządzeń i rozszerzenia rdzenia zwykle uruchamiają się z pełnym dostępem do sprzętu. W odróżnieniu od zwykłych rdzeni monolitowych, sterowniki urządzeń w prosty sposób zbierają się w rodzaju modułów i są ładowane lub wyładowane podczas pracy systemu.

FreeBSD



FreeBSD to wolnodostępny, podobny do Unix, system operacyjny, potomek AT&T Unix w linii BSD, stworzony na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Free BSD pracuje na kompatybilnych systemach rodziny Intel x86 (IA-32) (w tym także Microsoft Xbox), oraz na Dec Alpha, Sun UltraSPARC, IA-64, AMD64, PowerPC i NEC PC-98. W trakcie realizacji występuje wspomaganie architektur ARM i MIPS. FreeBSD został stworzony jako kompletny system operacyjny. Wyjściowy kod jądra, sterowników urządzeń i podstawowych programów (userland), zawierają się w jednym drzewie systemu zarządzającego wersjami (CVS). Odróżnia to FreeBSD od GNU/Linux jeszcze jedną swobodą wykonania podobnego do Unix systemu, w którym rdzeniem zajmuje się jedna grupa badaczy, a wyborem programów użytkowych - druga (np. projekt GNU). Wieloosobowe grupy zbierają wszystko w jedną całość i wydają w postaci różnych produktów GNU/Linux. Dla stworzenia serwerów intranetowych jako system rekomenduje się FReeBSD. Dostarcza wystarczająco pewne usługi sieciowe i efektywne zarządzanie pamięcią. FreeBSD należy do grupy serwerów web z najdłuższym czasem nieprzerwanej pracy (według badań firmy Netcaft).

OpenBSD



OpenBSD to wolny, wieloplatformowy system operacyjny, na podstawie 4.4BSD - BSD wykonania Systemu Unix. Podstawową różnicą OpenBSD od innych wolnych systemów operacyjnych, bazujących na 4.4BSD (takich jak NetBSD, FreeBSD) jest zorientowanie projektu na stworzenie najbezpieczniejszego, wolnodostępnego systemu operacyjnego. Open BSD różni się od innych systemów BSD systemem pracy. Żaden z kodów nie może dostać się do systemu przypadkiem. Za jakiekolwiek zmiany odpowiadają osoby, odpowiedzialne za poszczególne elementy systemu. Każdy błąd, znaleziony w jednym miejscu, powoduje sprawdzenie całego, analogicznego kodu. W OpenBSD przywiązuje się dużą uwagę do jakości dokumentacji. Każdy błąd uważany jest za ważny i podlega niezwłocznej naprawie. Ważna jest również prostota i przejrzystość kodu, ponieważ niektórzy niebezpodstawnie sądzą, że im prostszy kod, tym mniejsze prawdopodobieństwo nie zauważenia błędu. Kategorycznie odrzucane jest wykorzystanie dowolnego, nieswobodnego kodu w systemie. Niejednokrotnie części systemu operacyjnego wyłączały się z repozytorium z powodu problemu z licencją. IP Filter - oryginalna licencja Darrena Reeda posiadała poważne ograniczenia, np. nie dopuszczała kodu do modyfikacji. Oprócz naprawienia błędów, obce pogramy w OpenBSD podlegają tuningowi - zmianie domyślnych ustawień, zakazowi niebezpiecznych trybów itp. Przez pewien czas IP Filter posiadał licencję, ale autor powrócił do oryginalnej formuły i rozpoczynając od wydania 3.0, ekranem ochronnym w OpenBSD stał się Packet Filter. XFree86 z powodu zmiany licencji został zamieniony na X.Org. Serwer Web Apache - wersja, wchodząca w OpenBSD, jest ostatnią wersją (1.3.29) ze starą licencją, z backportami bieżących poprawek i specyficznymi łatkami OpenBSD. W OpenBSD (w odróżnieniu od najbardziej rozpowszechnionych dziś swobodnych systemów - GNU/Linux i FreeBSD) nie wykorzystuje się sterownika ze skompilowanymi modułami obiektu z ukrytym kodem wyjściowym. Oprócz nieswobodnego wypełnienia, takie sterowniki uznawane są, jako potencjalnie niebezpieczne (szczególnie, w systemie z monolitowym rdzeniem), ponieważ nie ulegają sprawdzeniu i niezbędnej modyfikacji. Binarny firmware wchodzi jednak w skład systemu, jeśli dopuszcza swobodne rozprzestrzenianie się, ponieważ jest wykonany na samym sprzęcie, a nie na centralnym procesorze. W drzewo programów portów, poza nielicznymi wyjątkami nie wchodzą (lub są usuwane) programy z licencjami nie zezwalającymi na rozpowszechnienie w charakterze kodów wyjściowych i kodu binarnego (skompilowanego).

Mac OS



Mac OS (Macintosh Operating System) to marka handlowa serii systemów operacyjnych z interfejsem graficznym użytkownika, stworzonych przez firmę Apple (wcześniej Apple Computer), dla komputerów Macintosh. Spopularyzowanie graficznego interfejsu użytkownika we współczesnych systemach operacyjnych często przypisuje się Mac OS. Po raz pierwszy został przedstawiony w 1984 roku razem z oryginalnym Macintoshem 128k. Wcześniejsze wersje Mac OS były zgodne tylko z Macami zbudowanymi w oparciu o procesory Motorola 68000. Kolejne wersje był zgodne z architekturą PowerPC (PPC). Od niedawna Mac OS X współdziała z architekturą Intel x86.

OS/2



OS/2 to system operacyjny firmy IBM. Różnica pomiędzy OS/2 a wieloma innymi współczesnymi systemami operacyjnymi polega na tym, że w całości jest zbudowany na nie zmieniających się zasadach. W tym tradycjonalizmie OS/2 jest podobny do Unix. W OS/2 realizowany jest mechanizm instalowalnego systemu plików (IFS - Installable File System). Oznacza to, że do pracy z takim lub innym systemem plików potrzebne jest załadowanie odpowiedniego sterownika. System plików bez księgowania (HPFS - High Performance File System) obsługuje sektory dysku do 64 gibibajtów (to ograniczenie sterownika, sam system plików obsługuje do 2 tebibajtów) i pozwala wykorzystywać nazwy plików o długości do 255 znaków. HPFS oszczędnie zarządza przestrzenią dyskową (rozmiar sektora wynosi 512 bajtów), jest mało podatny na fragmentację i wyróżnia się stabilnością. W ostatnich wersjach OS/2 znajduje się menadżer dysków logicznych (LVM), pozwalający łączyć więcej sektorów (w tym także znajdujących się na różnych dyskach) w jedną całość. Włączona jest również obsługa szybszego systemu plików JFS, obsługującego zbiory sektorów o dużych rozmiarach (do 2 tebibajtów). W odróżnieniu od Microsoft Windows, gdzie graficzne i tekstowe programy wykorzystują różne kodowanie ("kodowanie DOS" i "kodowanie Windows"), w OS/2 wszędzie wykorzystywane jest kodowanie DOS. Wyjątek stanowią aplikacje Windows, uruchomione w OS/2. W odróżnieniu od Microsoft Windows, GUI w OS/2 nie trzeba ładować, otrzymując przy tym funkcjonalny system w wierszu poleceń. OS/2 posiada podobny do uniksowego protokół TCP/IP, ze znanymi użytkownikom Uniksa narzędziami typu arp, ifconfig, netstat, ppp, telnetd, sendmail etc. Protokół TCP/IP w OS/2 zawiera klienta SOCKS i Firewall.

MenuetOS



To amatorski system operacyjny dla pecetów. W całości napisany przy użyciu Assemblera fasm, rozpowszechniony na zasadach GPL. System nadaje się do pisania aplikacji w 32-bitowym i 64-bitowym Assemblerze x86, ponieważ pozwala to na szybsze działanie i posiada mniejsze wymagania, jeśli chodzi o zasoby aplikacji. MenuetOS nie jest oparty ani na Uniksie i standardowych POSIX, ani na żadnym innym systemie operacyjnym. Zadaniem projektu było wykluczenie dodatkowych stopni między poszczególnymi częściami systemu operacyjnego, które zwykle komplikują programowanie i powodują błędy. Cechy szczególne MenuatOS to: wielozadaniowość, wieloźródłowość, ochrona pamięci ring-3, interfejs graficzny (rozdzielczość do 1280x1024, 16 milionów kolorów); integralne środowisko pracy: edytor, makroassembler dla budowy jądra i aplikacji; protokół TCP/IP ze sterownikami loopback, ethernet i PPP; aplikacje sieciowe załączają serwery ftp/http/smtp i klientów irc/http/nntp/tftp; okna aplikacji samowolnej formy; pobieranie danych w trybie czasu rzeczywistego; mieści się na jednym nośniku (bez kompresji); możliwość lokalizacji; aby uruchomić MenuetOS wystarczy 16MB pamięci i karta graficzna, obsługująca standardy VESA 1.2 lub VESA 2.0...

MS-DOS



MS-DOS (skrót od angielskiego Microsoft Disk Operating System) to komercyjny system operacyjny przeznaczony dla komputerów osobistych firmy Microsoft. MS-DOS - jest najbardziej znanym systemem z rodziny DOS, wcześniej instalowanej na większości pecetów. Z czasem został wyparty przez Microsoft Windows i Windows NT. MS-DOS swoją premierę miał w 1981 roku. Ukazał się w 8 wersjach i funkcjonował dopóki Microsoft nie zaprzestał pracy nad nim w 2000 roku. Był kluczowym produktem firmy, przynoszącym znaczny dochód i wpływ na rozwój Microsoftu - od zwykłego programisty do potężnej firmy, produkującej różnego rodzaju oprogramowanie. System operacyjny MS-DOS pracuje w trybie czasu rzeczywistego procesora x86, w danym momencie obsługuje tylko jeden program. Rdzeń systemu określa przerywanie INT systemu operacyjnego MS-DOS: IO.SYS (serwisy BIOS), MSDOS.SYS, COMMAND.COM. Pliki konfiguracyjne: CONFIG.SYS (konfiguracja sterowników i urządzeń), AUTO.BAT (skrypt startowy)

Każdy system operacyjny posiada swoje wady i zalety. Wszystko zależy od tego, czego wymagamy. Aby przekonać się, że systemy operacyjne to nie tylko Windows i Linuks wystarczy poszperać w sieci. Arthur, ARX, MOS, RISC OS, RISCiX, AmigaOS, MorphOS, TOS, MultiTOS, MiNT, Apple DOS, A/UX, ProDOS, GS/OS, Mac OS X, Apple Darwin, BeOS, BeIA, Zeta, Netware 3.x, Netware 4.x, Netware 5.x, Netware 6.x, AIS OS-8, ITS, TOPS-10, TOPS-20, WAITS, TENEX, RSTS/E, RSX-11, RT-11, VMS, HP-UX, OSF/1, EROS, CapROS, SunOS, Solaris, Java Desktop System, Aegis/OS, Cromix, Coherent , DNIX, Dynix, Idris, IRIX, NeXTSTEP, OPENSTEP, OS-9, Plan 9 , Inferno, QNX, Rhapsody, RiscOS, SCO UNIX, System V, UNIflex, Ultrix, UniCOS, Venix, 386BSD, NetBSD, DragonFly BSD, PC-BSD, Midnight BSD, Hurd/L4, Cosmoe, OpenSolaris, Plan B, Off++, Inferno, SSS-PC, UNIX, Mach, Minix, Amoeba, K42, 3OS, Nemesis, TUNES, V Stanford, SCP-DOS, PC-DOS, DR-DOS, FreeDOS, PTS-DOS, ROM-DOS, Bluebottle, AROS, AtheOS, CP/M-80, CP/M-86, MP/M-80, MP/M-86, UCSD, FLEX9, JavaOS, SSB-DOS, DESQView, GEOS, NewOS,Oberon, osFree, TripOS, VisiOn, VME, NetWare, NeXTSte, Pick, Primos, OSD/XC, OS-IV, MSP, SkyOS, Haiku-OS, TinyOS, KolibriOS, LainOS, MenuetOS, Miraculix, Panalix, ReactOS, Syllable, Trion Operating System, UzhOS, XSKernel, FOS, ExeOS, SymbOS, IBSYS, AIX , AIX/RT , AIX/6000, AIX PC, AIX/ESA , AIX/370, AIX 5L, OS/400, VM/CMS, DOS/360, DOS/VSE, OS/360, MFT, MVT, SVS, MVS, TPF, ALCS, OS/390, z/OS, z/VM, z/VSE, Basic Operating System, PC-DOS, GEORGE, VME, DME, TME. To tylko część, jaką możemy znaleźć w bezkresnych sieciowych zasobach.


żródło: av-school.ru