Wielu z nas słyszało o Linuksie, ale niewielu widziało go na własne oczy. Artykuł przybliży nam charakterystykę systemu oraz to, w jaki sposób przystąpić do jego użytkowania.


Linux lub GNU/Linux, to wspólna nazwa systemów operacyjnych podobnych do Unix. Zbudowane zostały na bazie rdzenia Linux i zebranych dla niego bibliotek i programów, opracowanych w ramach programu GNU. Systemy te posiadają otwarty kod wyjściowy, co umożliwia dowolnemu użytkownikowi na dokonywanie zmian. W większości przypadków, systemy te rozpowszechniane są bezpłatnie. Twórcą rdzenia Linuksa jest Fin Linus Torvalds, który pracę nad nimi rozpoczął już w 1991 roku. GNU/Linux jest najbardziej rozpowszechnionym, wolnodostępnym systemem operacyjnym.




Zacznij od wyszukiwarek! W sieci znajduje się mnóstwo źródeł, które w pełni obejmują wszystkie szczegóły instalacji, ustawień i obsługi systemu. W przypadku zaistnienia pytań, lub problemów nie zapomnij o instrukcji. Systemy operacyjne, zbudowane na rdzeniu Linuksa, zwykle są dobrze udokumentowane. Można również porozmawiać z kimś, kto orientuje się w Linuksie. Może wśród Twoich znajomych znajduje się taka osoba? Jeśli jednak nie uda Ci się znaleźć kogoś takiego, a instrukcja gdzieś przepadła, to pomocy możesz szukać na forach poświęconych systemom uniksowym, lub skorzystać z wyszukiwarki. Najprawdopodobniej dosyć szybko ją znajdziesz. Nie zapomnij tylko, w swoim zapytaniu, użyć słowa "linux", lub nazwy produktu, którego używasz.

Systemy operacyjne oparte na rdzeniu Linuksa.
Systemów operacyjnych, zbudowanych w oparciu o linuksowy rdzeń, jest bardzo dużo. Użytkownik ma do wyboru spośród wielu systemów: Suse, Mandriva, Ubuntu, Debian i wielu innych. Opis każdego z nich można znaleźć w sieci.

Niewątpliwym plusem dystrybucji Linuksa jest jego nieodpłatność. Można go ściągnąć prosto z Internetu, lub sieci lokalnej. Można również zamówić płytę poprzez Internet. Na przykład płyty z Ubuntu rozsyłane są bezpłatnie. Kupując je w sklepach internetowych, oczywiście będzie trzeba za nie zapłacić.




Do świata systemów Linux można dostać się następującymi sposobami (wymienione według trudności wykonania):
- LiveCD/LiveDVD,
- Instalacja na Virtual Machine,
- Instalacja na oddzielnej partycji twardego dysku.

Najpełniejszy obraz daje ostatni sposób, niemniej przeanalizujemy szczegółowo każdy z nich.


Aby korzystać z systemu operacyjnego Linux, nie wymagane jest poświęcenie wolnego miejsca na dysku w celu jego instalacji. Są takie programy, które pobierane są z nośnika i po kilku minutach zaczynają funkcjonować w pamięci operacyjnej komputera (niestety, do momentu kolejnego załadowania). Takie systemy zwykle nazywane są LiveCD lub LiveDVD (w zależności do tego, na jakim nośniku się znajdują). Wszystko co musimy zrobić, to pobrać obraz cd/dvd i zapisać go na dysku (lub kupić gotowy LiveCD/LiveDVD). Wkładamy płytę do napędu i uruchamiamy ponownie (w Biosie powinna być ustawiona opcja startu z napędu). Po załadowaniu, widzimy na ekranie monitora pulpit Linuksa. Teraz możemy już korzystać z systemu (np. stworzyć dokument w OpenOffice, uruchomić przeglądarkę itd.).
To przykład pożytecznego LiveCD (pobranego ze strony http://frenzy.org.ua): Frenzy - to narzędzie administratorów systemu, LiveCD na bazie systemu operacyjnego FreeBSD. Testuje sprzęt i sieć, nadzoruje pracę sieci i zawiera ponad 400 programów.
(FreeBSD jest podobnym do Uniksa systemem operacyjnym).

Przykładami LiveCD na bazie Linuksa mogą być Knoppix, Ubuntu...




Virtual Machine to programy, imitujące pracę zwykłego komputera. Na takim komputerze można zainstalować system operacyjny, w którym jest BIOS, pamięć operacyjna, dysk twardy i inne urządzenia.
Zdaniem autora ich zasadniczy plus polega na tym, że można zainstalować nowy system na komputerze, nie narażając danych na twardym dysku na niebezpieczeństwo. Inaczej mówiąc, otrzymujemy system operacyjny w systemie operacyjnym (system, zainstalowany w wirtualnej maszynie, nazywany jest "gościem").

Liczba "wirtualnych maszyn" nie jest mała: VMware, Bochs, Qemu, VirtualBox i inne... Podstawowa różnica kryje się w ich możliwościach. Niektóre z nich są płatne.





Sposób ten wymaga od użytkownika szerokiej wiedzy w dziedzinie instalacji nowych systemów operacyjnych (co najmniej umiejętności tworzenia zmiany partycji na twardym dysku). W zależności od systemu, który chcemy zainstalować, może być od nas wymagane spore doświadczenie. W tym przypadku autor radzi sięgnąć do instrukcji.

Jeśli mamy do czynienia z Ubuntu 8.04, to możemy go zainstalować w katalogu c:\Ubuntu lub innym.

Jeśli wybraliśmy system, nie obsługujący instalacji na NTFS lub FAT, to dla Linuksa przeznaczamy osobną partycję na twardym dysku. Możemy wspomóc się dowolnym menadżerem twardych dysków. (Uwaga! Praca z tego typu programami jest niebezpieczna dla naszych danych zapisanych na dysku twardym. Podejmujemy pracę tylko wtedy, kiedy dokładnie wiemy, co chcemy zrobić i jaki ma być rezultat naszej pracy. W przeciwnym razie, możemy stracić wszystkie dane).

W przypadku autora, instalacja odbywała się na twardym dysku z już zainstalowanym Windowsem. Jednak dla Linuksa postanowił stworzyć oddzielną partycję.




- Po instalacji, otrzymujemy wszystko, co jest nam potrzebne (OpenOffice, odtwarzacz wideo MPlayer, odtwarzacz muzyczny Amarok, kompilator GCC...)
- Zarówno rdzeń Linuksa, jak i jego oprogramowanie rozwijają się bardzo dynamicznie. Dzięki ich dostępności można dokonywać zmian w funkcjach aplikacji (oczywiście, jeśli dobrze znamy język programowania, w którym aplikacja została napisana).
- Ustawienia wyglądu nie są skomplikowane (istnieje sporo różnych tematów, które można bezpłatnie ściągać).
- Aby zainstalować oprogramowanie, wystarczy kilka ruchów myszy lub wpisanie jednego polecenia w konsoli.
- W Linuksie nie będą nam zagrażać szkodliwe programy. Nie znając hasła superużytkownika (root, który w Linuksie może robić wszystko, co zechce), nie mogą wyrządzić żadnych szkód.
- I najważniejsza z zalet - Linux jest darmowy!

Po miesiącu korzystania z systemu Ubuntu 8.04, autor zdecydował się świadomie zrezygnować z systemu operacyjnego Windows XP. Zabrakło mu nagle miejsca na dysku twardym i usunął go bez sentymentów. W rezultacie Ubuntu służył mu przez 5 miesięcy. Wracając do Windows, nie ma wątpliwości - Linux rzeczywiście daje swobodę, która nie była odczuwana podczas wymuszonej pracy z "oknami".




http://www.linux.org/dist/ - tu znajduje się spis systemów i ich krótki opis
http://www.linux.pl/ - codziennie uaktualniana polska strona Linuksa

W artykule wykorzystano screeny z Linux Ubuntu 8.04.

źródło: av-school.ru